RPA – brama do rynków Afryki Subsaharyjskiej

1. Zacznij od klasyfikacji towaru w systemie kodów taryfowych (HS)

Pierwszym krokiem jest prawidłowa klasyfikacja towaru w Zharmonizowanym Systemie Oznaczania i Kodowania Towarów (HS). W RPA klasyfikacja wpływa nie tylko na stawkę cła, ale także na:

• konieczność uzyskania pozwoleń importowych,
• obowiązki związane z regułami pochodzenia,
• możliwość zastosowania zwolnień celnych (tzw. „customs rebate provisions”). (South African Revenue Service)

RPA publikuje taryfę celną w dokumentach SARS (South African Revenue Service), w tym „Schedule 1 / Part 1”, gdzie znajdują się podstawowe stawki celne. (South African Revenue Service)

Wniosek praktyczny: zanim ustalisz cenę i model sprzedaży, „zamknij” kod HS i sprawdź, czy dana pozycja nie uruchamia dodatkowych wymagań (pozwolenia, dopłaty ochronne, specjalne zasady).

2. Policz cenę „od półki w górę” z uwzględnieniem podatku importowego

W RPA podatek od wartości dodanej wynosi 15%. SARS publikuje sposób liczenia podatku od importu na podstawie tzw. „Added Tax Value”, czyli wartości podatkowej wyliczanej według wzoru:

wartość celna + 10% tej wartości + należności celne nieobjęte zwolnieniem

Dopiero od tej kwoty nalicza się 15% podatku. (South African Revenue Service)

Wniosek praktyczny: nawet gdy cło dla danej pozycji jest niskie, podatek importowy i koszty operacyjne odprawy mają duży wpływ na ostateczną cenę w kanale.

3. Sprawdź wymogi regulacyjne dla przykładowych kategorii produktu

• Żywność
  
  Etykietowanie żywności w RPA jest regulowane przepisami publikowanymi na portalu rządowym i przez Departament Zdrowia (m.in. „Regulations relating to the labelling and advertising of foodstuffs”). (health.gov.za)
  
  Co to oznacza w praktyce:
  • towar importowany musi mieć etykietę zgodną z lokalnymi zasadami,
  • wymagane elementy obejmują między innymi identyfikację partii i zasady prezentacji informacji (w zależności od kategorii produktu). (gov.za)

• Wyroby medyczne i wyroby do diagnostyki
  
  Za regulację wyrobów medycznych odpowiada South African Health Products Regulatory Authority. Urząd wskazuje wprost, że jednostka ds. wyrobów medycznych zajmuje się licencjonowaniem podmiotów oraz rejestracją wyrobów medycznych, w tym wyrobów do diagnostyki in vitro. (SAHPRA)

4. Równolegle zabezpiecz znak towarowy w RPA

Rejestr znaków towarowych prowadzi Companies and Intellectual Property Commission. Komisja udostępnia proces rejestracji oraz platformę informacyjną dotyczącą znaków towarowych. (cipc.co.za)

Rekomendacja praktyczna:

• zgłoś znak słowny i graficzny przed szerokim ujawnieniem identyfikacji wizualnej lokalnym podmiotom,
• wykonaj wyszukiwanie kolizji i złóż wniosek rejestracyjny. (cipc.co.za)

5. Wybierz ścieżkę wejścia: dystrybutor lub sprzedaż internetowa z lokalną obsługą importu

Klasyczny import z dystrybutorem

Najbardziej powtarzalny model to sprzedaż do lokalnego importera lub dystrybutora, który bierze na siebie odprawę i działania operacyjne w kraju, a Ty dostarczasz kompletną dokumentację produktu.

Jeżeli towar jest „kontrolowany”, do importu może być potrzebne pozwolenie importowe wydawane przez International Trade Administration Commission of South Africa. Urząd wskazuje, że import towarów kontrolowanych oraz używanych i „z drugiej ręki” wymaga pozwolenia. (itac.org.za)

Sprzedaż internetowa i platformy handlowe

RPA ma rozwinięty handel internetowy. Przykładem jest Takealot - jeden z wiodących sprzedawców internetowych w RPA - oraz uruchomienie platformy Amazon.co.za przez Amazon w 2024 roku. (Takealot.com)

W praktyce nawet przy sprzedaży internetowej:

• towar musi spełnić te same wymogi regulacyjne,
• ktoś lokalnie musi obsłużyć import i odpowiedzialność operacyjną.

6. Zweryfikuj partnera jak operatora procesu, nie tylko kupca

Weryfikacja podstawowa:

• sprawdź przedsiębiorstwo w rejestrze prowadzonym przez Companies and Intellectual Property Commission (wyszukiwarka przedsiębiorstw), (CIPC eServices)
• potwierdź jego doświadczenie w odprawach i w Twojej kategorii produktu.

W umowie bardzo konkretnie rozdziel odpowiedzialności:

• kto przygotowuje etykiety i wersje dokumentacji wymagane na rynku RPA,
• kto składa wnioski o dopuszczenia i pozwolenia, a kto dostarcza raporty i dokumenty,
• kto pokrywa koszty niezgodności (zatrzymanie na granicy, dodatkowe badania, zwrot lub zniszczenie towaru),
• jak działa serwis, naprawy i dostęp do części.

7. Oznakowanie i identyfikowalność: ułatwia odprawę, reklamacje i walkę z podróbkami

Dobrym standardem jest:

• numer partii dla towarów pakowanych partiami,
• numer seryjny dla urządzeń,
• kody, które prowadzą do karty produktu i instrukcji oraz do rejestracji gwarancji.

W żywności i kosmetykach szczególnie ważna jest identyfikacja partii, bo to ułatwia działania jakościowe i ewentualne wycofania. (gov.za)

8. Zacznij od pilotażowej partii

Zamiast od razu wysyłać duży wolumen:

• wprowadź pilotażowo kilka kluczowych wariantów,
• sprawdź na małej skali: dokumenty, etykiety, czas odprawy, realne koszty podatku importowego i reklamacje,
• po kilku tygodniach przygotuj raport i dopiero wtedy zwiększaj dostawy.

Checklista minimalnego pakietu dokumentów na start (RPA)

1. Ustalenie kodu HS i sprawdzenie taryfy w dokumentach SARS. (South African Revenue Service)
2. Kalkulacja ceny z uwzględnieniem podatku importowego 15% i sposobu liczenia „Added Tax Value”. (South African Revenue Service)
3. Sprawdzenie, czy potrzebne jest pozwolenie importowe dla towarów kontrolowanych. (itac.org.za)
4. Elektronika i elektryka: weryfikacja czy produkt wymaga „Letter of Authority” w reżimie VC 8055. (nrcs.org.za)
5. Żywność: zgodność etykiet z przepisami Departamentu Zdrowia dotyczącymi znakowania i reklamy żywności. (health.gov.za)
6. Kosmetyki: zgodność oznakowania (w tym numer partii i wykaz składników) z przepisami wydanymi na podstawie ustawy. (gov.za)
7. Wyroby medyczne: ścieżka licencyjna i rejestracyjna South African Health Products Regulatory Authority. (SAHPRA)
8. Zgłoszenie znaku towarowego w Companies and Intellectual Property Commission. (cipc.co.za)
9. Weryfikacja partnera w rejestrach Companies and Intellectual Property Commission. (CIPC eServices)
10. Plan pilotażu i raport operacyjny po pierwszych dostawach.